لنز های تماسی به 2 گروه اصلی نرم و سخت تقسیم می شوند. لنزهای تماسی نرم از نوعی پلیمر پلاستیک ساخته می شوند و در ترکیب خود حداقل دارای %10 آب می باشند.

برای کاربرد لنز پیش از هر چیز به پزشک یا اپتومتریستی مراجعه کنید که خدمات کامل ارائه می دهد. در این صورت چشمان شما کامل معاینه می شود. تاثیر لنز بر دید شما سنجیده می شود. شما پس از دریافت لنز  و مایع مخصوص شستشوی لنز با روش استفاده و مراقبت از لنز آشنا می شوید و از تاریخ های مراجعه بعدی به پزشک آگاه می شوید در استفاده از لنز تماسی نرم بایستی به نکات زیر توجه فرمایید.

  • نکات قبل از گذاشتن
  • همیشه قبل از برداشتن، تعویض کردن و یا تمیز کردن لنز ها دستتان را با آب و صابون مایع بشویید. توجه داشته باشید که زمان شستن دست ها حداقل باید 30 ثانیه به طول انجامد تا تمامی آلودگی های آن پاک شود.
  • هیچ گاه لنز را با ناخن برندارید ناخن های خود را کوتاه نگه دارید و یا حداقل ناخن انگشتی را که برای گذاشتن لنز استفاده می کنید کوتاه کنید تا از خراش یا لب پر شدن جلوگیری شود و هم در حین گذاشتن لنز در داخل چشم به سطح قرنیه چشم آسیبی نرسد. ناخن محل تجمع انواع میکروب هاست و به راحتـی می تواند به لنز و از طریق لنز به چشم منتقل شـود بنابراین اگـر ناخن خـود را کوتاه نگـه نمی دارید حداقل آن را با یک مسواک تمیز کنید تا ریسک آلودگی لنز به حداقل ممکن برسد.
  • بعد از شستن دست ها، جهت خشک کردن از دستمال یا حولـه بدون پرز استفاده کنید چــرا که پرز می تواند از طریق دست به لنز منتقل شود و بعد از قرار گرفتن لنز روی چشم باعث عدم تحمل لنز شود.
  • پیش از هر بار استفاده لنز های خود را به دقت بررسی نمایید که آسیب ندیده باشد هر گونه آسیبی حتی کوچک لنز را غیر قابل استفاده می نماید خساراتی که لنز آسیب دیده می تواند به چشم وارد کند به مراتب بیش از تهیه یک لنز نو و سالم می باشد. بنابراین لنز آسیب دیده را حتی اگر پس از قرار گرفتن در چشم با آن احساس ناراحتی نمی کنید دور بیندازید.
  • هنگام تمیز کردن، گذاشتن یا برداشتن لنز ها همواره حوله تمیزی زیر دست خود و وسایل قرار دهید تا در صورت افتادن، لنز گم یا آلوده نشود و مجددا پس از شست و شو با محلول قابل استفاده باشد در غیر این صورت اگر لنز هرجای دیگری بیفتد قابل استفاده مجدد نمی باشد.
  • مراقب باشید که جا لنزی حاوی محلول، درپوش باز جا لنزی ، مایع لنز و در پوش آن با جای آلوده یا دستان آلوده تماس نیابد و از قرار دادن این وسایل در دستشویی خودداری کنید.
  • در پوش مایع لنز را پس از هر بار استفاده ببندید.
  • نکاتی در مورد بهداشت لنز :
  • طبق توصیه های اپتومتریست یا چشم پزشک لنز ها را به دقت تمیز کنید. شستن لنز ها حداقل %90 از باکتری های روی لنز را از بین می برد و بهترین زمان برای این کار بلافاصله بعد از درآوردن لنز هاست. برای تمیز کردن لنز ها از محلول مخصوص شست و شو و ضد عفونی کردن لنز استفاده کنید. ابتدا لنز را در کف دست خود قرار داده مقداری مایع لنز روی آن ریخته و با انگشت به نرمی به صورت رفت و برگشت ماساژ دهید و دقت کنید حرکت دورانی می تواند باعث پاره شدن لنز شود. پس از ماساژ لنز به این صورت خودداری کنید. پس از آن با نرمال سالین (کلرید سدیم) لنز را آبکشی کنید و سپس در چشم قرار دهید. وقتی لنز را از چشم در آورده اید ومی خواهید به جا لنزی برگردانید نیازی به شستن با نرمال سالین نیست و فقط با مایع لنز، لنز را تمیز کنید جا لنزی را با مایع لنز پر کنید تا جایی که لنز در آن غوطه ور باشد ولی دقت کنید میزان آن به گونه ای نباشد که لنز به در جا لنزی بچسبد و خشک شود چرا که در این صورت دیگر قابل استفاده نمی باشد.
  • لنز ها را در جا لنـزی مناسب بگذارید و 30 روز یکبار جا لنزی را عوض کنید پس از هـر بـار استفاده جا لنزی را تمیز کنید و آن را بین دو شست و شو خشک کنید و درش را باز نگذارید.
  • هرگز لنز ها را در دهان نگذارید و آن را با بزاق خیس نکنید چرا که بزاق دهان سرشار از باکتری بوده و

و یک  منبع آلودگی احتمالی به شمار می رود.

  • آب شیر را بدون میکروب و آلودگی فرض نکنید لنز های خود را در این آب نشویید و لنز یا محفظه لنز خود را در این آب قرار ندهید چرا که در این صورت احتمال کراتیت آکانتامیبای که یک عارضه جدی و نادر عفونت قرنیه است وجود دارد.
  • هرگز از لنزی که پزشک یا اپتومتریست آن را تجویز نکرده است استفاده نکنید و برای برنامه ریزی منظم وتست های چشم به اپتومتریست مراجعه کنید.
  • هیچگاه از لنز یا جا لنزی فرد دیگری استفاده نکنید لنز های تماسی برای همه افراد انتخاب درستی تلقی نمی شود و شما باید به چشم پزشک یا اپتومتریست درباره مناسب بودن لنز برای بهبود دیدتان مشاوره کنید.
  • پس از هر بار استفاده محلول داخل جا لنزی را عوض کنید و در صورت عدم استفاده از لنز اینکار را 2 روز یکبار انجام دهید. فقط از محلول های تازه برای نگهداری لنز خود استفاده کنید و هرگز آن را رقیق نکنید. هرگز از مایع سرم برای نگهداری و یا ضدعفونی لنز ها استفاده نکنید.

نکته مهم: بر روی وکیوم لنز تاریخ تولید وانقضاء حک شده است این تاریخ صرفا تا زمان بسته بودن وکیوم است. مثلا در یک لنز فصلی ممکن است انقضاء لنز 3 سال پس از تولید باشد ولی شما بعد از باز کردن لنز می توانید از لنز یک فصل استفاده کنید و اگر زمان این یک فصل گذشت چه استفاده کرده باشید و چه نکرده باشید باید مجددا لنز نو تهیه فرمایید.

  • نکاتی در مورد گذاشتن لنز :
  • احساس ترس شما از گذاشتن لنز در اوایل کاملا طبیعی می باشد و به سرعت و با آشنا شدن شما با نحوه گذاشتن لنز این ترس از بین می رود.

 

 

  • نحوه قرار دادن لنز در چشم ها:
  • لنز را روی انگشت نشانه در حالیکه تقعر آن رو به بالا باشد قرار دهید.
  • به کمک دست دیگر پلک بالا را به سمت بالا کشیده و چشم را باز نگه دارید.
  • پلک پایین را با همان دستی که لنز را نگه داشته اید پایین بکشید.
  • در حالیکه بالا را نگاه می کنید لنز را روی سفیدی چشم قرار دهید.
  • ابتدا پلک بالایی و سپس پلک پایینی را رها کرده چشم ها را به آرامی ببندید و برای جایگزینی درست لنز چندین بار پلک بزنید.
  • برای در مرکز قرار گرفتن لنز یکی از روش های زیر را عمل کنید:

پلک هایتان را ببندید و به آرامی لنز را به سمت محل مناسب در پلک بسته ماساژ دهید یا با استفاده از فشار انگشت روی لبه پلک بالا یا پایین به آرامی لنز از مرکز خارج شده را در حالیکه چشمتان باز است حرکت دهید.

  • اگر لنز در محل صحیح است و شما همچنان تار می بینید یا راحت نیستید آن را بردارید دنبال موارد زیر بگردید :
  • ممکن است لنز کثیف باشد که می توانید آن را از چشم خارج کرده مجددا شست و شو دهید و در چشم بگذارید.
  • ممکن است لوازم آرایش یا چربی روی لنز باشد. لنز را دور بیندازید و یک لنز جدید جا بگذارید.
  • ممکن است مربوط به چشم دیگر شما باشد که بایستی جا به جا شوند.
  • ممکن است از پشت و رو باشد و راحتی کمتری نسبت به همیشه داشته باشید لنز را در آورده و آن را به جهت اصلی خود بازگردانید و در چشم قرار دهید.

 

مراقبت برای یک لنز چسبنده ( بدون حرکت )

اگر یک لنز به چشم شما چسبیده ممکن است برای شما محلول روان کننده توسط متخصص چشم تجویز شود به این ترتیب شما می توانید لنز هایتان را در حالیکه داخل چشم است مرطوب کنید که راحت تر باشد. فقط چند قطره استفاده کنید و صبر کنید تا لنز ها شروع به حرکت آزادانه در چشم شما بکنند.

اگرچه لنز ها اصلاح کننده دید شما هستند عینک یک پشتوانه حیاتی برای همه استفاده کنندگان از لنز های تماسی است.

بعضی از بیماران ممکن است برای اینکه بهترین دید را در موقعیت های بحرانی داشته باشند نیاز داشته باشند که روی لنزشان عینک بزنند.

  • دید تار: اگـر شما لنزتان را به طـور مـداوم یا بـرای مدت طولانـی استفاده می کنید، رنگین کمان یا هاله هایی پیرامون اشیاء در چشمان خشک می تواند اتفاق بیفتد. این حالت می تواند منشاء شرایطی جدی مانند عفونت یا زخم قرنیه باشد.
  • پیش از استفاده از هر قطره چشمی نظر پزشک متخصص خود را بپرسید.
  • بعضی از دارو ها مانند: ضد حساسیت ها، دکونژستـان ها ( باز کننده های بینی و سینه ) ادرار آور ها، شل کننده های عضلانی و آرام بخش ها ممکن است ایجاد خشکی چشم کرده و آگاهی لنز را افزایش دهد یا موجب تاری دید شود.
  • اگر مـواد شیمیایی به چشمان شما پاشیـده شد: بلافاصله چشمـان خود را با آب شست و شو دهیـد و بی درنگ با پزشک متخصص چشم خود تماس بگیرید یا به بخش تصادفات نزدیک ترین بیمارستان بروید.
  • کسانی که ضد بارداری های دهانی مصرف می کنند تغییراتی در بینایی یا تحمل لنزشان ایجاد شود.
  • از دکتر در مورد استفاده از لنز هنگام شنا کردن و سایر ورزش های آبی سوال کنید. در معرض آب قرار گرفتن لنز در هنگام شنا یا وان آب داغ می تواند خطر عفونت چشم از میکروارگانیسم ها راافزایش دهد.
  • از همه بخار های مضر و تحریک کننده و گازها در طول استفاده از لنز پرهیز کنید.
  • اگر مشکلی از قبیل قرمزی یا التهاب یا تاری دید را تجربه کرده اید فورا لنز هایتان را در آورید و با دکترخود تماس بگیرید.
  • همیشه یک عینک در دسترس داشته باشید.

وقتی لنز داخل چشم است :

  • هنگامی که لنز روزانه در چشم شماست هیچگاه نخوابید.
  • قبل از شنا یا حمام لنز ها را از چشم خارج کنید. برای شنا می توانید از لنز های یک روزه و عینک شنا یا عینک شنا نمره دار استفاده کنید و پس از اتمام شنا لنز ها را از چشم خارج کرده و بیندازید.
  • هنگامی که لنز در چشم شماست چشم خود را به سختی مالش ندهید و برای استفاده از سشوار و اسپری جهت آرایش مو ها چشمان خود را ببندید.
  • هنگامی که لنز در چشم شماست از ریختن هر نوع قطره به غیر از نرمال سالین، قطره های مرطوب کننده و تمیز کننده مخصوص لنز که اپتومتریست به شما توصیه می کند خودداری کند زیرا مواد شیمیایی قطره ها موجب به وجود آمدن رسوبات بر روی لنز می گردد.

علائمی که باید مراقب آن ها بوده و در صورت مشاهده با اپتومتریست خود تماس بگیرید :

  • جهت معاینه چشمـان خود و حفظ سلامت آن ها در فواصل زمانی منظم و همچنین در صورت بــروز هر گونه عارضه چشمی فورا به چشم پزشک یا اپتومتریست مراجعه نمایید.
  • التهاب، قرمزی، خارش، سوزش چشم به مدت طولانی پس از برداشتن یا در حین استفاده از لنز.
  • احساس درد در چشم و اطراف آن و بدتر شدن آن به مرور زمان.
  • تشدید حساسیت به نور.
  • دید تار و در هم ریخته.
  • اشک ریزش شدید و خشکی چشم.
  • احساس جسم خارجی.
  • عفونت شدید محفظه قدامی چشم و هر گونه عفونت فعال قرنیه.
  • هایپوستیستای ( کاهش حساسیت ) قرنیه.
  • واکنش های آلرژیک که ممکن است توسط لنز یا محلول شست و شوی لنز ایجاد شود.
  • هر گونه بیماری، زخم و یا حالت غیر عادی که قرنیه، شبکیه و پلک ها را تحت تاثیر قرار می دهد.
  • لنز ها به هیچ وجه عفونت زا نمی باشند بلکه تنها به علت عــدم رعایت بهداشت و استفاده نادرست از لنز ها این مشکلات به وجود می آید.
  • عواملی که احتمال شکل گیری رسوبات ناشی از اشک چشم بر روی لنز را به صفر می رساند یکی تعویض مکرر و دیگری رعایت اصول بهداشتی و ضد عفونی کردن لنز هاست. وقتی رسوبات به صفر برسند دیگر ممانعتی برای رسیدن اکسیژن به سطح قرنیه وجود ندارد.
  • مواد سازنده لنز با بافت بدن سازگار بوده و اجازه عبور اکسیژن را به سطح قرنیه می دهند. این مواد حساسیت زا نمی باشند.
  • لنز تنها در جلو چشم قرار می گیرد و پشت چشم گم نمی شود ممکن است زیر پلک برود ولی ملتحمه چشم که به سطح داخلی پلک متصل است اجازه نمی دهد لنز به پشت چشم وارد شود.
  • هنگام حرکات ورزشی سریع لنز از چشم بیرون نمی افتد نیرویی لنز را در چشم نگه می دارد که به قطر لنز بستگی دارد.
  • لنز ها نسبت به عینک مزایای بسیاری دارد :
  • به طــور مستقیم با قرار گرفتن روی چشم سبب اصلاح بینایی می شوند در صورتی که عینک 2-1 سانتی متر با چشم فاصله دارد.
  • لنز دامنه دید وسیع تری دارد.
  • در طی فعالیت های فیزیکی نمی شکند و باران روی آن تاثیر نمی گذارد.
  • در فعالیت های ورزشی دید بسیار بهتری نسبت به عینک فراهم می سازد.

نکاتی در مورد لنز ها :

  • لنز و جا لنزی وسایل شخصی شما هستند و هرگز نباید آن ها را به اشتراک بگذارید.
  • در هر سنی می توان از لنز استفاده کرد تنها محدودیت استفاده از لنز عدم اصلاح دید می باشد.
  • لنز ها از نظر زمان استفاده اقسام مختلفی دارند برخی روزانه هستند و باید پس از یک روز دور انداخته شوند هرگز لنز های روزانه را در طول شب استفاده نکنید با انجام این کار چشمان شما از اکسیژن محروم شده و قدرت مقابله با عفونت کم می شود.
  • لنز های تماسی رنگی هم با نمره وجود دارند هم بدون نمره و اصول بهداشتی باید در مورد هر دو نمونه رعایت شود و هر دو باید توسط معاینه کننده تجویز گردد.
  • کسانی که آستیگمات دارند نیز می توانند از لنز استفاده کنند.
  • از لنز های سیلیکون هیدروژل اکسیژن بیشتری عبور می کند.
  • هر چه دوره تعویض لنز هایتان با یک جفت لنز جدید کوتاه تر باشد چشمان شما سلامتی خود را بیشتر حفظ خواهند کرد. روز تعویض لنز هایتان را در تقویم یادداشت کنید. استفاده طولانی مدت از لنز ها بدون تعویض می تواند منجر به شکل گیری بیشتر رسوبات و کم شدن بینایی گردد.
  • پیش از مصرف مجدد لنزها بایستی آن ها را تمیز و ضد عفونی کنید. زیرا جرم های بیماری زا و موادی مانند پروتئین و کلسیم و چربی که به طور معمول در اشک چشم هستند بر سطح لنز ها قرار می گیرند و علاوه بر ایجاد ناراحتی در چشم ها می توانند ایجاد آلرژی یا عفونت کنند.
  • یک محلول شست و شوی لنز را نمی توان برای همه انواع لنز ها استفاده کرد.
  • قبل از تعویض نوع محلول شست و شو با اپتومتریستتان مشورت نمایید. به تاریخ انقضای درج شده روی بطری محلول توجه کنید و بیش از مدت توصیه شده از آن استفاده نکنید.
  • جهت سازگاری بیشتر روز اول 2 الی 4 ساعت لنز را داخل چشم بگذارید و به مرور زمان استفاده اضافه کنید با این کار به راحتی می توانید تا روزانه 18 ساعت از لنز هایتان استفاده کنید.
  • البته باید دقت داشته باشیدکیفیت دید و راحتی شما در ساعات اولیه بسیار بالاتر از ساعات انتهایی روز می باشد چرا که محتوای آب لنز کاهش می یابد شما می توانید از قطره های مرطوب کننده مخصوص لنز یا نرمال سالین استفاده کنید یا لنز خود را در آورید و نیم ساعت در نرمال سالین قرار دهید و مجددا در چشم قرار دهید.
  • برای ضد عفونی وتمیز کردن لنز ها از موادی استفاده کنید که اپتومتریست یا چشم پزشک به شما توصیه کرده است محلول های نمکی و قطره های مرطوب کننده دارای خاصیت ضد عفونی کنندگی نمی باشد.
  • نباید سر بطری مخصوص مایع لنز با لنز و چشم شما تماس پیدا کند چرا که در این صورت امکان آسیب و آلودگی چشم بالا می رود.
  • در هنگام مسافرت محلول ضد عفونی را از بسته بندی استاندارد خود جهت ریختن در ظرف کوچک تر خارج نکنید این امر احتمال غیر استریل شدن محلول و نهایتا عفونت چشم را افزایش می دهد.

3 نکته مهم :

  • کل میزان سالانه شیوع بیماری زخم قرنیه در کسانی که لنز های تماسی روزانه استفاده می کنند حدود در 1000 و آن هایی که از لنز های مدت دار استفاده می کنند حدود  در 10000 بر آورد شده است. خطر زخم قرنیه برای استفاده کنندگان لنز های مدت دار نسبت به استفاده کنندگان لنز های روزانه 4 تا 5 برابر بیشتر است.

اگر استفاده کنندگان از لنز های روزانه ( یک روزه ) که لنزشان را تمام طول شب استفاده می کنند و استفاده کنندگان لنز های مدت دار که لنزشان را روزانه استفاده می کنند از این مقایسه مستثنی کنیم میزان خطر در بین استفاده کنندگان مدت دار 10 تا 15 برابر بیشتر است. خطر در بین استفاده کنندگان از لنز های مدت دار با تعداد روز های متوالی استفاده از لنز افزایش پیدا می کند که با اولین استفاده در طول شب شروع می شود.

  • خطر زخم قرنیه در بین استفاده کنندگان لنز های تماسی که سیگار می کشند 3 تا 8 برابر بیش از افراد غیر سیگاری است خطر کلی زخم قرنیه می تواند با پیروی دقیق از دستورات بهداشتی کم شود.
  • لنز های تماسی جاذب اشعه ماورا بنفش جایگزین برای هر گونه عینک مثل عینک های محافظتی ، عینک جوشکاری یا عینک آفتابــی نیست. زیرا لنز هــا به طور کامل چشم و ناحیه اطراف را پوشش نمی دهد و شما باید به استفاده از عینک های جاذب اشعه ماورا بنفش همانطور که توصیه شده است ادامه دهید.

نحوه برداشتن لنز از چشم :

روش نیشگون pinch method ( دو انگشتی )

  • دستان خود را خوب بشویید و کاملا خشک کنید.
  • در حالیکه بالا را نگاه می کنید پلک پایین را کاملا به سمت پایین بکشید.
  • لنز را به آرامی به سمت سفیدی چشم پایین بکشید.
  • در حالیکه لنز را به آرامی بین دو انگشت شست و نشانه نگه داشته اید از چشم در آورید.
  • با دقت لنز را درون جا لنزی حاوی محلول شست وشوی تازه بگذارید.